آبله مرغان نوعی بیماری خفیف و بسیار مسری است که توسط ویروس واریسلا-زوستر ایجاد می شود . این بیماری می تواند در هر سنی رخ دهد که البته در کودکان شایع تر است . این بیماری در کشورهای توسعه یافته در طی سالیان گذشته به دلیل استفاده از واکسن کاهش چشم گیری داشته ولی هنوز هم در این کشورها این بیماری اتفاق می افتد اما با شیوع بسیار کمتر می باشد . در کشور ما به دلیل عدم استفاده از واکسن متاسفانه تعدادی از کودکان و بزرگسالان هنوز مبتلا به این بیماری تقریبا شدید می شوند. آبله مرغان بعد از مدت زمان طولانی به بیماری زونا تبدیل می شود . در این مقاله قصد داریم به مطالب ذیل بپرداریم .
آبله مرغان چیست؟
بیماری آبله مرغان یک بیماری ویروسی بسیار مسری است . که یکسری لک های خارش دار و قرمز رنگ را در سرتاسر بدن ایجاد می کند و مشکلاتی برای خانم های باردار، نوزادان، نوجوانان و افرادی با ضعف سیستم ایمنی که قادر مبارز با عفونت ها نیستند ایجاد می کند .
افراد مبتلا به بیماری آبله مرغان از یک تا دو روز قبل از بروز ضایعات پوستی تا حدود هفت روز پس از بروز ضایعات می توانند منتقل کننده بیماری باشند . یک بار مبتلا شدن به بیماری آبله مرغان باعث ایجاد مسمومیت دائمی در فرد می شود . اما خبر خوب در مورد آبله مرغان این است اگر چه این بیماری تب دار و تقریبا شدید است اما با رعایت یکسری از اصول شما می توانید به راحتی کودک تان را در منزل مراقبت کنید .
آبله مرغان چگونه منتقل میشود؟
آبله مرغان توسط ویروسی به نام Varicella ایجاد میشود و از طریق تماس مستقیم با ترشحات تنفسی فرد مبتلا مانند سرفه و عطسه، تنفس هوای آلوده در محیطهای بسته و همچنین تماس با مایع داخل تاولهای پوستی منتقل میشود. این بیماری بسیار واگیردار است و فرد مبتلا از حدود ۱ تا ۲ روز قبل از ظاهر شدن دانههای پوستی تا زمانی که تمام ضایعات خشک و دلمه ببندند، قابلیت انتقال دارد. حضور در فضاهای شلوغ، تماس نزدیک خانگی و ضعف سیستم ایمنی خطر ابتلا را افزایش میدهد. برای اطلاعات بیشتر در مورد درمان زرد زخم این مقاله را بخوانید.
علائم اولیه و مراحل پیشرفت آبله مرغان
علائم اولیه آبله مرغان ۱۰ تا ۲۱ روز پس از مواجهه با ویروس ظاهر میشوند و اغلب با تب خفیف، بیحالی، خستگی و کاهش اشتها شروع میشوند. برخی بیماران ممکن است قبل از ظهور ضایعات پوستی دچار سردرد و درد عضلانی نیز شوند.
پس از چند روز، دانههای قرمز ریز به تدریج روی پوست ظاهر میشوند و ابتدا روی صورت و تنه پدیدار میشوند و سپس به بازوها، پاها و گاهی نواحی مخاطی بدن گسترش مییابند. این ضایعات ابتدا به شکل لکههای قرمز هستند، سپس به تاولهای پر از مایع تبدیل میشوند و در نهایت خشک شده و دلمه میبندند. اگر میخواهید بدانید بیماری گال چیست، این مقاله را بخوانید.
مراحل پیشرفت آبله مرغان به طور کلی شامل سه مرحله است:
- لکههای قرمز کوچک
- تاولهای پر از مایع
- خشک شدن و دلمهبستن تاولها
این روند در عرض ۵ تا ۱۰ روز کامل میشود و در این مدت فرد همچنان مسری است تا زمانی که تمام ضایعات دلمه ببندند.
علائم غیر پوستی آبله مرغان
بیماری آبله مرغان به غیر از ضایعات پوستی ممکن است علائم دیگری هم داشته باشد . مانند: تب، بی حالی و خستگی، بی اشتهایی، سردرد و ضایعات دهانی نیز می باشد .
دوره نهفتگی و زمان سرایت بیماری
دوره نهفتگی آبله مرغان بین ۱۰ تا ۲۱ روز پس از قرار گرفتن در معرض ویروس طول میکشد، یعنی از زمان ورود ویروس به بدن تا شروع اولین علائم بیماری. در این دوره، فرد ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد اما ویروس در بدن تکثیر میشود.
زمان سرایت بیماری از حدود ۱ تا ۲ روز قبل از ظاهر شدن دانههای پوستی آغاز میشود و تا زمانی که تمام تاولها خشک شده و دلمه ببندند ادامه دارد. بنابراین فرد مبتلا در طول این بازه بسیار واگیردار است و تماس نزدیک با افراد سالم، به ویژه کودکانی که واکسن نزدهاند یا بزرگسالانی که قبلا آبله مرغان نگرفتهاند، میتواند منجر به انتقال بیماری شود. در مورد تبخال پوستی هرپس این مطلب را بخوانید.
آبله مرغان در کودکان و تفاوت آن با بزرگسالان
آبله مرغان در کودکان خفیفتر و با عوارض کمتر مشاهده میشود، در حالی که بزرگسالان بیشتر در معرض علائم شدید و عوارض احتمالی قرار دارند. دانستن تفاوتهای این بیماری در کودکان و بزرگسالان به والدین و پزشکان کمک میکند تا مدیریت مناسبتری برای پیشگیری و درمان داشته باشند.
| معیار مقایسه | کودکان | بزرگسالان |
|---|---|---|
| شدت بیماری | اغلب خفیف تا متوسط | شدیدتر و طولانیتر |
| تب | خفیف یا متوسط | تب بالا و طولانیتر |
| تعداد ضایعات پوستی | کمتر و پراکندهتر | بیشتر و گستردهتر |
| عوارض شایع | خارش و ناراحتی پوستی | پنومونی، عفونتهای ثانویه، التهاب مغز |
| مدت بیماری | حدود ۵ تا ۷ روز | ۷ تا ۱۰ روز یا بیشتر |
| زمان سرایت | مشابه کودکان، تا خشک شدن دلمهها | مشابه کودکان، اما عوارض شدیدتر احتمال انتقال پیچیدهتر |
| نیاز به مراقبت پزشکی | اغلب فقط مراقبت خانگی کافی است | نیاز به نظارت پزشکی بیشتر و گاهی درمان دارویی |
درمان آبله مرغان
درمان فقط حالت نگدارنده دارد و شامل موارد ذیل می باشد .
- اول از همه باید سعی کنید کودک خود را در منزل نگهداری کنید . این بیماری بسیار مسری می باشد و به راحتی به افراد دیگر جامعه انتقال پیدا می کند . معممولا وقتی ضایعات حاوی مایع باشند قابلیت سرایت دارند ولی به طور کلی معمولا یک هفته پس از شروع ضایعات به حالت خشک تبدیل می شوند و دیگر قابلیت سرایت نخواهند داشت .
- کودک را در خانه به صورت مداوم استحمام کنید و اگر شامپو جدا از سر دارید بسیار خوب دارد و این شامپو یک اثر تسکین دهنده برای کودکان مبتلا به آبله مرغان دارد .
- سعی کنید بعد از استحمام برای کودتان از پماد های تسکین دهنده استفاده کنید .
- از مصرف آنتی بیوتیک های موضعی بی مورد بپرهیزید . زیرا این داروها خود می توانند موجب ضایعات آلرژیک در کودکان شود.
- برای تسکین درد و تب از ایبوبروفن یا استامینوفن با تجویز پزشک استفاده کنید . دقت کنید برای کنترل تب کودک مبتلا به آبله مرغان هرگز از آسپرین استفاده نکنید .
- برای اغلب کودکانی که مبتلا به آبله مرغان هستند این بیماری براحتی قابل کنترل است و مشکلی ایجاد نمی کند اما اگر نوزاد و یا کودکی که سیستم ایمنی ضعیف شده دارد . اگر همراه با ضایعات آبله مرغان، اختلالات تنفسی مانند تنگی نفس دارد و یا اینکه ضایعات پوستی حالت عفونی پیدا کرده اند حتما به بهترین متخصص پوست و مو مراجعه نمایید . اگر به محض مواجه با این بیماری به پزشک مراجعه کنید شانس بهبودی شما بیشتر است .
- ضدعفونی کردن وسایل و لوازم بیمار برای پیشگیری از انتقال بیماری به سایرین ضروری است .
درمان خارش آبله مرغان
ناخن های کودک را کوتاه کنید چون باعث پیشگیری از خراش های پوستی و عفونی شدن ضایعه های پوستی می شود . در کودکان کوچک تر برای جلوگیری از خراش پوستی می توان از دستکش استفاده کرد .
ارتباط آبله مرغان با زونا در بزرگسالی
ارتباط بین آبله مرغان و زونا به حضور ویروس Varicella-zoster در بدن بازمیگردد. بعد از ابتلا به آبله مرغان، ویروس بهطور کامل از بین نمیرود و در سلولهای عصبی بدن باقی میماند. سالها بعد، به دلایلی مانند ضعف سیستم ایمنی، استرس یا بیماریهای مزمن، این ویروس میتواند دوباره فعال شود و منجر به بیماری زونا شود که با تاولهای دردناک و محدود به یک ناحیه عصبی مشخص بروز میکند. بنابراین داشتن سابقه آبله مرغان در کودکی، عامل اصلی ابتلا به زونا در بزرگسالی است.
سخن پایانی
آبله مرغان یک بیماری ویروسی بسیار واگیردار است که در کودکان خفیف و بدون عوارض شدید رخ میدهد، اما در بزرگسالان میتواند شدیدتر باشد و نیاز به مراقبت پزشکی بیشتری داشته باشد. این بیماری با تب، خستگی و دانههای پوستی مشخص میشود و فرد از چند روز قبل از ظاهر شدن دانهها تا زمان خشک شدن تاولها مسری است. پس از بهبودی، ویروس در بدن باقی میماند و ممکن است در بزرگسالی به صورت زونا دوباره فعال شود. واکسیناسیون و رعایت نکات بهداشتی بهترین راه برای پیشگیری از ابتلا و کاهش عوارض آبله مرغان است.